Senator
Sabine de Bethune (CD&V) diende een wetsvoorstel in over de verplichting
van het fluovestje voor fietsende kinderen jonger dan 18 jaar. Hier lees je het
genuanceerde standpunt van de Fietsersbond met betrekking tot het al dan niet
verplichten van retroreflecterende fluohesjes.
Vooraf: voor de Fietsersbond is het vooral van belang dat de (hoofd)oorzaken van verkeersonveiligheid worden aangepakt en niet louter de gevolgen. Een fietser met fluorescerend hesje wordt sneller gezien door een wagen die een snelheid van 90 km/u haalt. De vraag is echter in hoeverre het verantwoord is een maximumsnelheid van 90 km/u toe te laten op wegen waar fietsers rijden (indien er geen fietspad is of slechts een aanliggend fietspad). Beter voorkomen dan genezen dus: aanleg veilige – van de rijbaan gescheiden – fietspaden, snelheidsmatiging gemotoriseerd verkeer, veilige verkeerslichtenfasering aan kruispunten,…
Enkele bedenkingen bij de vraag of fluorescerende hesjes moeten verplicht worden:
• Het dragen van fluorescerende hesjes is nuttig voor de verkeersveiligheid: gezien worden door andere – gemotoriseerde – weggebruikers is van (levens)belang;
• De Fietsersbond steunt daarom sensibilisatiecampagnes die het dragen van fluorescerende hesjes aanmoedigen;
• Voorstellen inzake verplichting tot het dragen van fluorescerende hesjes moeten best in Europees verband gebeuren, in het kader van harmonisering van de verkeersregels op Europees vlak.
• Maar het dragen van fluorescerende hesjes verplichten is – voorlopig ? – nog een stap te ver. Alvorens dit te overwegen dienen volgende randvoorwaarden vervuld te zijn:
o Er dient onderzocht in welke mate deze verplichting een negatief effect heeft op het fietsgebruik. Als het fietsgebruik (sterk?) daalt ten gevolge van deze verplichting, neemt het verkeersonveiligheidsprobleem toe aangezien meer mensen overstappen van de fiets op ander – gemotoriseerd – vervoer (of kinderen laten zich brengen met de wagen). Een lager fietsgebruik betekent bijna per definitie meer verkeersonveiligheid. En dus zou een goedbedoelde maatregel wel eens een averechts en ongewild effect kunnen hebben en dus net meer verkeersonveiligheid tot gevolg hebben.
o Er dient onderzocht te worden voor welke doelgroepen een verplichting al dan niet zin heeft en in welke mate onderscheid tussen diverse doelgroepen al dan niet te verantwoorden is. Het probleem van gezien worden is natuurlijk voor alle fietsers van belang (en dus niet alleen voor kinderen tot 18 jaar).
o Er dient onderzocht hoe een verplichting juridisch wordt afgedwongen: moet het hesje altijd gedragen worden of alleen wanneer het donker is of de zichtbaarheid beperkt? Hoe wordt slechte zichtbaarheid concreet gedefinieerd?
o Hoe effectief zijn hesjes? Wat met kinderen die een boekentas op de rug dragen waardoor het hesje niet langer zichtbaar is?
o Hoe groot is het draagvlak? Op dit moment alvast onvoldoende groot om nu reeds tot verplichting over te gaan (vandaar het grote nut van sensibilisatiecampagnes).
• Waar we ons de grootste zorgen over maken, is dat een verplichting het fietsgebruik zou (kunnen) doen afnemen. Er zullen zeker fietsers zijn die zich die moeite niet willen getroosten of 'niet met een hesje gezien willen worden'. Hoe flauw die argumenten ook, zij zullen weer sneller de wagen nemen om boodschappen te doen, kinderen naar school te brengen, naar het werk of de cinema te rijden, enz. Verplichtingen voor autobestuurders betekenen niet dat autobestuurders daarom overstappen op een ander vervoersmiddel; verplichtingen voor fietsers leiden spijtig genoeg dikwijls wel tot een andere vervoerskeuze.
• Het ontbreekt bovendien aan ongevalsanalyse. We lezen letterlijk in het Verkeersveiligheidsplan Vlaanderen: “Het gebruik van retroreflectieve kledij verhoogt de zichtbaarheid van de zwakke weggebruiker (Kwan & Mapstone, 2004). Over de invloed op het ongevalsrisico zijn geen studies bekend.”
• Afgelopen zomer werden minstens 22 fietsers doodgereden. Het merendeel daarvan overdag, op klaarlichte dag (zelfs bij volle zonlicht). Oorzaken: aanrijdingen door landbouwvoertuigen, aanrijdingen door dronken autobestuurders,… Het fluorescerend hesje zou voor deze ongevallen weinig meerwaarde betekend hebben.
• Idem voor de dodehoekongevallen: ook met een fluorescerend hesje blijf je ongezien door de bestuurder. Dodehoekdoden maken nog steeds ¼ tot 1/5 van alle fietsdoden uit… Ook hier weer: beter de hoofdoorzaken van verkeersonveiligheid aanpakken.
• Is normering voor fietsverlichting niet meer nuttig/prioritair/efficiënt?: veel fietsverlichting geeft nauwelijks een beetje licht. Er wetgevend voor zorgen dat fietsverlichting (veel) krachtiger is, is zeker relevant.
• Terzijde: waar eindigt de ‘verplichtingsdrang’?: moeten ook voetgangers een fluohesje aan als het donker is? Volwassenen die vanuit het restaurant de baan oversteken op weg naar hun geparkeerde wagen: ook voor hen een verplicht fluohesje? Gaan we automobilisten verplichten een helm te dragen om te vermijden dat ze zware verwondingen oplopen wanneer ze alsnog met het hoofd tegen de voorruit belanden?
• Een praktisch detail en daarom minder relevant: waar moet je altijd met dat hesje blijven als je ter bestemming bent? Op school lukt het nog wel, maar waar blijf je ermee in de cinema, in de sportclub,…
Ons genuanceerd standpunt komt er dus hoofdzakelijk op neer dat we 'het kind niet met het badwater willen weggooien'.
Eerst dus toch maar eens wat grondiger onderzoek verrichten naar concrete invloed op verkeersveiligheid, fietsgebruik en draagvlak alvorens we al te onbezonnen een verplichting gaan opleggen. Als die onderzoeken dan uitwijzen dat er geen reden is om het niet te verplichten, dan zullen we ook de eerste zijn om die verplichting te ondersteunen.
In onze publicaties worden fietsers overigens regelmatig afgebeeld met fluohesje en fietshelm net om het draagvlak voor het dragen van de fietshelm en het fluohesje te vergroten en op die manier ook zelf een bijdrage te leveren tot het dragen van helm en hesje.
Daarnaast volgen we uiteraard alle evoluties op het vlak van normering inzake deze hesjes. Want enkel hesjes die beantwoorden aan de strengste Europese norm, brengen wat bij op het vlak van verkeersveiligheid. Spijtig genoeg worden er nog altijd hesjes uitgedeeld/verkocht die slechts een bescheiden winst betekenen inzake reflectie.
Fluorescerende hesjes verplichten ?
Vooraf: voor de Fietsersbond is het vooral van belang dat de (hoofd)oorzaken van verkeersonveiligheid worden aangepakt en niet louter de gevolgen. Een fietser met fluorescerend hesje wordt sneller gezien door een wagen die een snelheid van 90 km/u haalt. De vraag is echter in hoeverre het verantwoord is een maximumsnelheid van 90 km/u toe te laten op wegen waar fietsers rijden (indien er geen fietspad is of slechts een aanliggend fietspad). Beter voorkomen dan genezen dus: aanleg veilige – van de rijbaan gescheiden – fietspaden, snelheidsmatiging gemotoriseerd verkeer, veilige verkeerslichtenfasering aan kruispunten,…
Enkele bedenkingen bij de vraag of fluorescerende hesjes moeten verplicht worden:
· Het dragen van fluorescerende hesjes is nuttig voor de verkeersveiligheid: gezien worden door andere – gemotoriseerde – weggebruikers is van (levens)belang;
· De Fietsersbond steunt daarom sensibilisatiecampagnes die het dragen van fluorescerende hesjes aanmoedigen;
· Voorstellen inzake verplichting tot het dragen van fluorescerende hesjes moeten best in Europees verband gebeuren, in het kader van harmonisering van de verkeersregels op Europees vlak.
· Maar het dragen van fluorescerende hesjes verplichten is – voorlopig ? – nog een stap te ver. Alvorens dit te overwegen dienen volgende randvoorwaarden vervuld te zijn:
o Er dient onderzocht in welke mate deze verplichting een negatief effect heeft op het fietsgebruik. Als het fietsgebruik (sterk?) daalt ten gevolge van deze verplichting, neemt het verkeersonveiligheidsprobleem toe aangezien meer mensen overstappen van de fiets op ander – gemotoriseerd – vervoer (of kinderen laten zich brengen met de wagen). Een lager fietsgebruik betekent bijna per definitie meer verkeersonveiligheid. En dus zou een goedbedoelde maatregel wel eens een averechts en ongewild effect kunnen hebben en dus net meer verkeersonveiligheid tot gevolg hebben.
o Er dient onderzocht te worden voor welke doelgroepen een verplichting al dan niet zin heeft en in welke mate onderscheid tussen diverse doelgroepen al dan niet te verantwoorden is. Het probleem van gezien worden is natuurlijk voor alle fietsers van belang (en dus niet alleen voor kinderen tot 18 jaar).
o Er dient onderzocht hoe een verplichting juridisch wordt afgedwongen: moet het hesje altijd gedragen worden of alleen wanneer het donker is of de zichtbaarheid beperkt? Hoe wordt slechte zichtbaarheid concreet gedefinieerd?
o Hoe effectief zijn hesjes? Wat met kinderen die een boekentas op de rug dragen waardoor het hesje niet langer zichtbaar is?
o Hoe groot is het draagvlak? Op dit moment alvast onvoldoende groot om nu reeds tot verplichting over te gaan (vandaar het grote nut van sensibilisatiecampagnes).
· Waar we ons de grootste zorgen over maken, is dat een verplichting het fietsgebruik zou (kunnen) doen afnemen. Er zullen zeker fietsers zijn die zich die moeite niet willen getroosten of 'niet met een hesje gezien willen worden'. Hoe flauw die argumenten ook, zij zullen weer sneller de wagen nemen om boodschappen te doen, kinderen naar school te brengen, naar het werk of de cinema te rijden, enz. Verplichtingen voor autobestuurders betekenen niet dat autobestuurders daarom overstappen op een ander vervoersmiddel; verplichtingen voor fietsers leiden spijtig genoeg dikwijls wel tot een andere vervoerskeuze.
· Het ontbreekt bovendien aan ongevalsanalyse. We lezen letterlijk in het Verkeersveiligheidsplan Vlaanderen: “Het gebruik van retroreflectieve kledij verhoogt de zichtbaarheid van de zwakke weggebruiker (Kwan & Mapstone, 2004). Over de invloed op het ongevalsrisico zijn geen studies bekend.”
· Afgelopen zomer werden minstens 22 fietsers doodgereden. Het merendeel daarvan overdag, op klaarlichte dag (zelfs bij volle zonlicht). Oorzaken: aanrijdingen door landbouwvoertuigen, aanrijdingen door dronken autobestuurders,… Het fluorescerend hesje zou voor deze ongevallen weinig meerwaarde betekend hebben.
· Idem voor de dodehoekongevallen: ook met een fluorescerend hesje blijf je ongezien door de bestuurder. Dodehoekdoden maken nog steeds ¼ tot 1/5 van alle fietsdoden uit… Ook hier weer: beter de hoofdoorzaken van verkeersonveiligheid aanpakken.
· Is normering voor fietsverlichting niet meer nuttig/prioritair/efficiënt?: veel fietsverlichting geeft nauwelijks een beetje licht. Er wetgevend voor zorgen dat fietsverlichting (veel) krachtiger is, is zeker relevant.
· Terzijde: waar eindigt de ‘verplichtingsdrang’?: moeten ook voetgangers een fluohesje aan als het donker is? Volwassenen die vanuit het restaurant de baan oversteken op weg naar hun geparkeerde wagen: ook voor hen een verplicht fluohesje? Gaan we automobilisten verplichten een helm te dragen om te vermijden dat ze zware verwondingen oplopen wanneer ze alsnog met het hoofd tegen de voorruit belanden?
· Een praktisch detail en daarom minder relevant: waar moet je altijd met dat hesje blijven als je ter bestemming bent? Op school lukt het nog wel, maar waar blijf je ermee in de cinema, in de sportclub,…
Ons genuanceerd standpunt komt er dus hoofdzakelijk op neer dat we 'het kind niet met het badwater willen weggooien'.
Eerst dus toch maar eens wat grondiger onderzoek verrichten naar concrete invloed op verkeersveiligheid, fietsgebruik en draagvlak alvorens we al te onbezonnen een verplichting gaan opleggen. Als die onderzoeken dan uitwijzen dat er geen reden is om het niet te verplichten, dan zullen we ook de eerste zijn om die verplichting te ondersteunen.
In onze publicaties worden fietsers overigens regelmatig afgebeeld met fluohesje en fietshelm net om het draagvlak voor het dragen van de fietshelm en het fluohesje te vergroten en op die manier ook zelf een bijdrage te leveren tot het dragen van helm en hesje.
Daarnaast volgen we uiteraard alle evoluties op het vlak van normering inzake deze hesjes. Want enkel hesjes die beantwoorden aan de strengste Europese norm, brengen wat bij op het vlak van verkeersveiligheid. Spijtig genoeg worden er nog altijd hesjes uitgedeeld/verkocht die slechts een bescheiden winst betekenen inzake reflectie.