Er
wordt te snel van uitgegaan dat de meeste mensen fiets- en verkeersvaardigheden
van thuis uit meekrijgen. Dat is echter niet zo vanzelfsprekend. Steeds meer
volwassenen hebben als kind nooit leren fietsen (b.v. nieuwkomers) of ze zijn
het verleerd. Voor volwassenen is het niet meer evident om nog zonder
deskundige hulp te leren fietsen. Bij vele van hen blijft het dan ook bij enkele tevergeefse pogingen. Dit
is jammer, want kunnen fietsen zorgt voor een grotere én een volledig
zelfstandige mobiliteit. Zeker als je je hoofdzakelijk in een stedelijke
leefomgeving voortbeweegt, is de fiets mobiel gezien een sociale openbaring. Kunnen
fietsen maakt heel wat zaken praktisch gemakkelijker (b.v. naar school brengen
van de kinderen, zich naar het werk verplaatsen, naar de winkel gaan,…) en verhoogt
zeker en vast ook de tewerkstellingskansen.
In het volwassenenonderwijs en de welzijnssector duiken er dan ook sporadisch initiatieven op. Heel wat instanties willen hun steentje bijdragen aan de beperkte mobiliteit van hun doelgroep, maar weten niet altijd goed hoe ze praktische en ervaringsgerichte fiets- en verkeerseducatie concreet moeten invullen en overbrengen. De Fietsersbond vzw wil hen daarbij professioneel ondersteunen.
Het is reeds de tweede maal dat het OCMW Mechelen (team ‘werkpunt’) voor hun fietscursus voor volwassenen een beroep doet op de deskundigheid van het Educatieteam van de Fietsersbond vzw. In 2008 organiseerden het OCMW Mechelen en de Fietsersbond vzw voor het eerst een basiscursus ‘Leren fietsen’. Nu gaan de 2 partners een stapje verder en wordt er zowel een basiscursus (van 26 tot 30 oktober 2009) als een vervolgcursus ‘Leren fietsen in het verkeer’ (van 16 tot 20 november 2009) georganiseerd.
Op twee weken tijd (10 halve dagen) leren 3 lesgevers van de Fietsersbond vzw en twee begeleiders van het OCMW Mechelen 19 volwassenen de knepen van het vak.
De fietscursus bestaat in hoofdzaak uit een praktisch luik waarbij de cursisten intensief de nodige vaardigheden oefenen. Tijdens de eerste week wordt gestart met een gezamenlijke aanpak en van nul af aan. Door middel van basisoefeningen leren de cursisten een fiets al stappend hanteren, zoeken ze hun fietsevenwicht, leren ze sturen, en leren ze vooral vertragen en stoppen met de fiets. Nadien wordt er overgegaan tot de techniek van het fietsen zelf waarbij de cursisten leren afduwen en trappen. Bij dit leerproces trachten de lesgevers bij de cursisten individuele drempels te identificeren om vervolgens de benodigde wenken te kunnen geven om deze drempels te overwinnen.
Wanneer er een aantal cursisten hun evenwicht kunnen behouden en tegelijkertijd kunnen trappen en sturen (fietsen dus), gaan de lesgevers over op een meer gedifferentieerde aanpak: één groep blijft verder oefenen om het fietsen op zich te leren, de ‘fietsers’ krijgen groeps- en individuele oefeningen om hun stuurvaardigheid te verbeteren.
Wanneer de cursisten de nodige basisvaardigheden bezitten volgt de stap naar moeilijkere fietsvaardigheidsoefeningen: over kleine hindernissen fietsen, door een smalle doorgang rijden, bochten maken, oefeningen voor het verbeteren van de oog-handcoördinatie en om de aandacht van het fietsen zelf weg te halen,…
Daarna wordt de overstap gemaakt naar meer verkeersvoorbereidende oefeningen. Hierbij leren de cursisten een kruispunt nemen en gevaren omzeilen die een fietser onderweg in het verkeer kan tegengekomen.
Als het niveau van de cursisten op het einde van de week voldoende is, zetten ze op de laatste dag hun eerste stapjes in het verkeer, zij het op ‘veilige’ trajecten en onder strikte begeleiding.
Bij de aanvang van de tweede week hebben de meeste deelnemers de basisvaardigheden onder de knie. Ook nu gaan de begeleiders gedifferentieerd te werk. De minder vaardige fietsers verfijnen eerst hun fietstechniek in een beschermde omgeving (Vrijbroekpark: verkeerstuin en park zelf). De verkeerstuin is bovendien de geschikte ruimte voor de deelnemers om al fietsend hun verkeerskennis bij te schaven. Met de meer vaardige fietsers wordt onmiddellijk geoefend in het reële verkeer. Maar ook dit gebeurt in gradaties. Onder strikte begeleiding en aan de hand van uitgestippelde parcours, worden stap voor stap verschillende verkeerssituaties geoefend. De meest vaardige groep heeft zo vandaag reeds het stadscentrum van Mechelen doorkruist, en dit op een veilige manier!
Naast vele uren praktijkles krijgen de cursisten ook elke dag een eenvoudig stukje theorie. Hier maken ze via een geïllustreerde presentatie stap voor stap en op een luchtige wijze kennis met de wereld van de fietser. Zo worden volgende thema’s behandeld: het nut en de voordelen van fietsen, een veilige fiets, de benodigde fietsvaardigheden en een inleiding tot de verkeersregels voor fietsers. In de tweede week wordt specifiek gefocust op de verkeersborden, de verkeersregels en een preventieve houding in het verkeer. Vanaf dag 1 wordt er dus gefocust op het uiteindelijke doel van de cursus: met de fiets naar de winkel, het werk, de school,…fietsen.
Kortom, via de cursus ‘Volwassenen leren fietsen van A tot Z’ kan de Fietsersbond vzw een duidelijk antwoord bieden op de vele vragen naar fietseducatie voor volwassenen die het secretariaat van de Fietsersbond regelmatig bereiken, zowel vragen van individuele personen als van bepaalde sectoren uit de samenleving om dergelijke fietscursussen te organiseren.