25 jaar Fietsersbond

30/04/2020 - Algemeen

In 2020 bestaat de Fietsersbond 25 jaar! 25 jaar lang ijveren voor een betere en veilige fietsomgeving. We doken in de archieven, het resultaat vind je hieronder en lees je in het lentenummer van ons Veelo magazine. Wil je dat ook graag ontvangen? Word dan lid! 

Fietsfeestnacht op 25/9/2020

Dit jaar blaast de Fietsersbond 25 kaarsjes uit. En dat vieren we samen met het Vlaams-Nederlands huis deBuren! We organiseren ons feest samen met hun 'Nacht van de Fiets' op 25 september. Wegens corona zal ons fietsfeest dit jaar in een mini-versie doorgaan met lezingen door Marco te Brömmelstroet, Eva van Eenoo en Thalia Verkade in de Nederlandse ambassade. Real-life zullen helaas maar maximum 50 personen kunnen meevolgen, maar uiteraard gaan we ervoor zorgen dat de sessie zal gestreamd worden voor mensen thuis.
Meer info volgt. Vragen of suggesties kunnen steeds gesteld worden aan Fenna.

Hoe het begon: de eerste fietsactivisten

(beeld(c)Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis)

Tot in de jaren negentig kon je in het Antwerpse niets doen met fietsen zonder dat je te horen kreeg ‘Ha, da’s van de Groene Fietsers, zeker?’. De Groene Fietsers waren begin jaren zeventig ontstaan onder impuls van pater Luc Versteylen. De bezieler van Anders Gaan Leven, dat zou uitmonden in Agalev, was sterk geraakt door de jonge verkeersslachtoffers die hij als priester moest begraven. Toch voerden de Groene Fietsers niet louter actie rond fietsen en verkeer. Ze zetten zich in voor milieukwesties en natuurbehoud en soms ook voor het fietsen zelf. Met als rekwisieten: de fiets, de groene fietsplaat en het oproepnummer (bedoeling was een telefoonketen aan te leggen waarlangs de Groene Fietsers konden opgetrommeld worden om actie te voeren). 

Met hun acties kregen ze al snel veel aandacht in de media. De fiets was dan ook eerder een actiemiddel dan dat de veiligheid van de fietser en de verbetering van de fietsinfrastructuur het doel waren.Hiermee is niet gezegd dat de Groene Fietsers helemaal niet bezig waren met de fietsproblematiek. Begin jaren tachtig was dit zelfs een van de voornaamste thema’s waarrond actie werd gevoerd. De eerste fietseling, of fietsbetoging, vond plaats in Gent, op 22 maart 1980. Het initiatief kwam van de Belgische Jeugdbond voor Natuurstudie (nu JNM). Hieruit groeide een clubje dat opkwam voor de belangen van fietsers, voetgangers, gebruikers van het openbaar vervoer en rolstoelgebruikers. Hun acties richtten zich vooral tegen het eenrichtingsverkeer waardoor fietsers hele omwegen moesten maken. Het comité werkte samen met de Actiegroep Openbaar Vervoer. Beide kregen een subsidie
van de stad die in 1986 werd geschrapt omdat het geen echte milieuverenigingen waren. Er kwam een heuse politieke rel van. Hierna draaide de werking op een lager pitje en werd het even stil in Gent. In 1989 kregen enkele Brusselse fietsers het idee om een vzw op te richten. Sinds 1975 waren er al Franstalige fietsers actief onder de naam Groupe de Recherche et d’Action des Cyclistes Quotidiens (GRACQ), maar dit was een feitelijke vereniging, geen vzw. Nu Brussel een aparte entiteit was geworden en de eerste verkiezingen voor een gewestelijke regering in aantocht waren, was het zinvol om als groep eisen te stellen. In januari 1990 was ’t Greun Veloske geboren.
Hun lobbywerk breidde zich uit naar de bedrijfswereld en internationale congressen. Gent verkoos een andere aanpak. Ook hier was sinds 1989 een nieuwe groep enthousiaste fietsers opgestaan onder de naam Perpetuum Mobile. Ze werden al snel bekend door hun dodenwakes: telkens wanneer een fietser om het leven was gekomen, blokkeerden fietsers in volle avondspits een belangrijk kruispunt in de buurt van het ongeval. Op korte tijd kwam er in Gent een ware doorbraak, het begin van een mentaliteitswijziging en een nieuwe kijk op mobiliteit. In Antwerpen telde de macht van het getal en was er een kritische massa nodig om als fietsers gehoor te krijgen. Eind 1989 - duidelijk een kanteljaar voor de vroege mobiliteitsbewegingen - besloot fietsoverleg Antwerpen om een massale fietsoptocht te organiseren. De Fietskampagne was geboren en werd gesteund door tientallen verenigingen die aansloten. De eerste fietsmanifestatie in 1990 kende meteen 2000 deelnemers. In 1994 vroegen ze een autoloze zondag aan en telde de politie 30.000 fietsers!

De Fietsersbond ziet het licht in 1995

(beeld(c)Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis)

Zo’n fietsmanifestatie vergt heel veel organisatie en de vzw draaide op een enorme hoeveelheid vrijwilligerswerk: financiële middelen zoeken, verenigingen overtuigen om aan te sluiten, kranten en affiches maken, logistieke en praktische afspraken,…. In Antwerpen ontstond het verlangen naar een overkoepelende Fietsersbond naar Nederlands model, met een professioneel secretariaat, lobbywerk op alle niveaus en gecoördineerde acties. Dan zouden vanzelf ook meer lokale afdelingen opstaan. Bovendien moest er op Vlaams niveau iets veranderen en dat kon alleen met een sterke bovenlokale fietslobby. In Leuven zag men dat helemaal zitten, Gent en Brussel vreesden voor het verlies van hun autonomie. Fietskampagne bedacht dan maar een oplossing met een simpele naamsverandering waar iedereen zich kon in vinden. De volgende Antwerpse fietsmanifestatie werd de ‘Nationale fietsmanifestatie’ en de ‘Startdag van de Fietsersbond’. Opnieuw overspoelden 30.000 fietsers de binnenstad. Die ochtend van 14 mei 1995 bestond de Fietsersbond nog niet, maar ’s avonds hadden al 947 leden hun lidgeld betaald. Een jaar later ondertekende de Fietsersbond Antwerpen de Fietsovereenkomst en begon het fietsoverleg. In 2008 ging de vereniging Fietsersbond Brussel mee op in de nationale Fietsersbond en ontstond er één organisatie die alle Nederlandstalige fietsers in Vlaanderen en Brussel vertegenwoordigde. 

De Fietsersbond vandaag

Vandaag telt de Fietsersbond meer dan 23.000 leden en meer dan 100 afdelingen, goed voor 900 vrijwilligers! We hebben al veel gerealiseerd maar we zijn er nog niet. Fietsen in Vlaanderen en Brussel is nog steeds niet veilig genoeg, er vallen te veel slachtoffers, te veel mensen durven de fiets niet te nemen omdat ze het te onveilig vinden. Dankzij onze groei zijn we wél een vaste waarde en wordt er naar ons geluisterd. Mee dankzij onze leden: samen sterk! We blijven geloven in een echt fietsklimaat!